Fotografie i mikrofilmy

Dział Mikrofilmów i Fotografii Archiwum PAN posiada ponad 26.000 sztuk fotografii oraz ponad 4.000.000 klatek mikrofilmów negatywowych i pozytywowych o sprecyzowanym profilu — historia nauki i techniki polskiej. Dział został zorganizowany wkrótce po powołaniu Archiwum PAN i gromadzi systematycznie mikrofilmy akt instytucji i towarzystw naukowych, poprzedzających powstanie Polskiej Akademii Nauk. Z zespołów znajdujących się w innych archiwach, bibliotekach, muzeach i należących do osób prywatnych posiadamy: akta towarzystw naukowych, m.in. Towarzystwa Naukowego w Płocku (1820–1821), Towarzystwa Naukowego w Toruniu (1876–1949), Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych we Lwowie (1884–1920), Królewskiego Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk (1804–1832), Towarzystwa Historyczno-Literackiego w Paryżu (XIX–XX w.).

Ciekawsze zbiory szkół i instytucji oświatowych to: Acta Concovationum Academiae Zamosciensis (XVII w.), Komisji Edukacji Narodowej i Komisji Rządowej Wyznań Religijnych, Oświecenia Publicznego i Szkolnictwa — połowa XIX w., Liceum Krzemienieckiego (1803–1820), Szkoły Głównej Warszawskiej i jej byłych wychowanków (1865–1930), Uniwersytetu Jagiellońskiego (1512–1846), Uniwersytetu Wileńskiego (1802–1848), wykłady, m.in. J.W. Bandtkiego, K. Estreichera, R. Skolimowskiego.

Mikrofilmy, fotokopie i kserokopie uzupełniające nasz zbiór archiwalny to m.in. materiały Towarzystwa Naukowego Krakowskiego i Polskiej Akademii Umiejętności, dokumenty, prace, akta personalne i korespondencja, m.in. S. Bryły, T. Chałubińskiego, H. Czeczota, S. Ehrenkreutza, J.W. Jaworskiego, S.B. Lindego, A. Skałkowskiego, A. Śliwińskiego oraz zespoły i spuścizny naukowe z akt m.in. Muzeum Polskiego w Rapperswilu (1889–1892), korespondencja Biblioteki Kórnickiej z bibliotekami, archiwami, towarzystwami naukowymi i szkołami wyższymi w kraju i za granicą (1866–1925), prace naukowe, papiery, akta osobiste i korespondencja, m.in. J.Ch. Albertrandiego, O. Balzera, J.S. Bandtkiego, S. Dicksteina, I. Domeyki, H. Kołłątaja, J.I. Kraszewskiego, J. Lelewela, J.U. Niemcewicza, J.M. Ossolińskiego, W. Pola, J. Śniadeckiego W. Witwickiego.

Posiadamy mikrofilmy źródeł do historii nauki polskiej, m.in. poloników z archiwum i bibliotek szwedzkich.

Mikrofilmy z naszych zbiorów — negatywowe i pozytywowe — obejmują cenniejsze zbiory własne wykonane w ramach mikrofilmowania zabezpieczającego w latach 60. i 70. oraz mikrofilmy pozytywowe z wybranych pamiętników i korespondencji uczonych wykonane w okresie 1994–1995 przez Bibliotekę Narodową.

Mikrofilmy posiadają katalog alfabetyczny zawierający hasło (często nazwisko), tytuł jednostki, miejsce i rok wydania, ilość stron czy kart, informacje o przechowywaniu rękopisu, sygnaturę zbioru macierzystego, dane techniczne (negatyw, pozytyw, szerokość w milimetrach, zwój, odcinek), sygnaturę mikrofilmu i ilość klatek.

Fotografie to przede wszystkim podobizny uczonych polskich z XIX i XX w. Przedstawiają one: profesorów Szkoły Głównej Warszawskiej, profesorów szkół wyższych oraz uczonych polskich działających w Polsce i poza jej granicami, członków Warszawskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk (1800–1831), Towarzystwa Naukowego Warszawskiego (1907–1952), Towarzystwa Naukowego Krakowskiego (1815–1872), Akademii Umiejętności w Krakowie (1872–1918), Polskiej Akademii Umiejętności (1919–1952), innych towarzystw naukowych oraz Polskiej Akademii Nauk.

Gromadzimy ponadto fotografie gmachów, urządzeń pracowni naukowych szkół wyższych i instytutów naukowo-badawczych.

Pochodzenie fotografii to przede wszystkim kolekcje reprodukcji fotograficznych portretów uczonych z muzeów, archiwów, bibliotek, dary fotografii ze zbiorów prywatnych, oryginalne zdjęcia ze spuścizn uczonych znajdujących się w Archiwum PAN, reprodukcje fotograficzne, m.in. z Gabinetu Rycin BUW, Zakładu Grafiki Biblioteki Narodowej, Oddziału Grafiki Muzeum Narodowego w Warszawie, Działu Fotografii Archiwum Dokumentacji Mechanicznej. Są to również reprodukcje portretów, fotografii, litografii, drzeworytów, stalorytów, fotograwiur, m.in. z „Tygodnika Ilustrowanego”, „Kłosów” i „Muchy”.

Fotografie reportażowe — głównie zdjęcia z obrad I i II Kongresu Nauki Polskiej, kongresów naukowych, uroczystości nadania tytułów członków PAN, jubileuszy — wykonane są przez reporterów Centralnej Agencji Fotograficznej i Krajowej Agencji Wydawniczej.
Posiadamy też w naszych zbiorach albumy, m.in. zdjęć aparatury chemicznej z fabryki H. Cegielskiego w Poznaniu (1931), aparatury Tomaszowskiej Fabryki Sztucznego Jedwabiu oraz albumy grona nauczycielskiego w szkołach średnich — pensji Wandy Haberkant w Warszawie (1902–1907) i Gimnazjum im. Marii Magdaleny w Poznaniu.
W latach 1964–1968 sporządzono ok. 3.000 zdjęć nagrobków uczonych na cmentarzach warszawskich, krakowskich i poznańskich.

Fotografie, podobnie jak mikrofilmy i fotokopie, posiadają katalog alfabetyczny. Karta katalogowa zawiera: hasło, datę wykonania, opis fotografii, informacje o miejscu przechowywania oryginału, z którego wykonano reprodukcje, lub o pochodzeniu fotografii, rozmiary negatywu i pozytywu, liczbę odbitek, sygnaturę i w miarę możliwości nazwisko autora fotografii albo nazwę pracowni fotograficznej. W kartach katalogowych zdjęć portretowych hasłem jest nazwisko i imię osoby przedstawionej na fotografii, daty jej życia, tytuł naukowy, stanowisko, zawód.

 

Subskrybuj zawartość